Zimozielone pnącze na słońce – najlepsze gatunki do ogrodu

Na słoneczne stanowisko najlepiej wybrać wiciokrzew Henry’ego, wiciokrzew zaostrzony, wybrane odmiany trzmieliny Fortune’a albo jeżynę Henry’ego. Zachowują liście zimą, lecz potrzebują wilgotnej gleby, ochrony przed wysuszającym wiatrem i podlewania podczas odwilży. Sprawdź, który gatunek pasuje do Twojego ogrodu, podpory oraz warunków glebowych.

Jakie zimozielone pnącze wybrać na słońce?

Silne nasłonecznienie sprzyja obfitemu kwitnieniu, ale przyspiesza też parowanie wody z liści. Dlatego rośliny na takie miejsce powinny mieć stanowisko ciepłe, osłonięte i podłoże, które zatrzymuje wilgoć, a jednocześnie nie pozostaje podmokłe.

W polskim klimacie wybór zimozielonych pnączy na pełne słońce jest węższy niż w przypadku gatunków sezonowych. Dobrze sprawdzają się rośliny o skórzastych liściach, między innymi wiciokrzewy, trzmielina Fortune’a oraz jeżyna Henry’ego. Czy każda roślina opisana jako zimozielona zachowa liście podczas mroźnej zimy? Nie zawsze – część gatunków staje się wtedy tylko częściowo zimozielona.

Wiciokrzew Henry’ego

Wiciokrzew Henry’ego ma lancetowate, ciemnozielone liście, które zwykle utrzymują się zimą. Purpurowe, rurkowate kwiaty pojawiają się na przełomie czerwca i lipca. Roślina dorasta do około 3–4 m i przyrasta mniej więcej 1 m w ciągu roku.

Najlepiej rośnie w miejscu zacisznym, na glebie próchnicznej i przepuszczalnej. Toleruje słońce, choć przy bardzo silnej wystawie potrzebuje regularnego podlewania. W ostrą zimę może częściowo przemarznąć, ale zazwyczaj odbudowuje pędy wiosną.

Wiciokrzew zaostrzony

Ten gatunek należy do najbardziej odpornych zimozielonych pnączy. Pędy wydłużają się nawet o 2 m rocznie, a docelowa wysokość wynosi około 4–6 m. Drobne, kremowo-żółte kwiaty rozwijają się od czerwca do października, a owłosione liście tworzą gęstą osłonę.

Wiciokrzew wykorzystuje kratki jako podporę, ponieważ owija się wokół nich pędami. Lubi żyzną, próchniczną, wilgotną i przepuszczalną glebę o odczynie obojętnym. Jest mrozoodporny oraz odporny na zanieczyszczenia powietrza.

Trzmielina Fortune’a

Trzmielina Fortune’a nie tworzy wąsów czepnych, lecz wspina się dzięki elastycznym pędom i korzeniom przybyszowym. Odmiany takie jak ‘Coloratus’, ‘Dart’s Blanket’, ‘Emerald and Gold’, ‘Sunshine’ i ‘Silver Queen’ mogą rosnąć przy murach, pniach drzew lub specjalnych kratkach.

Odmiany o barwnych liściach potrzebują więcej światła. ‘Coloratus’ może zimą przebarwiać liście na purpurowo, zachowując je na pędach. Roślina osiąga do 5 m, a jej roczny przyrost wynosi około 1 m.

Jeżyna Henry’ego i bluszcz kolchidzki

Jeżyna Henry’ego osiąga w Polsce około 3 m wysokości. Jej ciemnozielone, błyszczące liście mają do 15 cm długości, a od spodu pokrywają je białe, filcowate włoski. Różowe lub jasnoczerwone kwiaty pojawiają się w czerwcu, zaś owoce dojrzewają pod koniec lata.

Potrzebuje miejsca słonecznego albo półcienistego, osłoniętego od wiatru. Podłoże powinno być gliniaste, wilgotne i przepuszczalne. Młode egzemplarze wymagają zimowego okrycia.

Bluszcz kolchidzki ma większe liście niż bluszcz pospolity, ale gorzej znosi mroźne, wysuszające podmuchy. Na silnie nasłonecznionej działce sadzi się go przy osłoniętej ścianie lub przy podporze odsuniętej od otwartej przestrzeni.

Które pnącza liściaste nadają się na słoneczne miejsce?

Nie każde atrakcyjne pnącze na słońce jest zimozielone. Powojniki, glicynia, milin amerykański, akebia czy winobluszcze zrzucają liście, ale rekompensują to kwiatami, owocami albo jesiennymi przebarwieniami.

Glicynia, powojnik i milin

Glicynia dorasta nawet do 10 m i tworzy długie, zwisające kwiatostany w odcieniach bieli, różu, błękitu oraz fioletu. Wymaga ciepłego, słonecznego i zacisznego miejsca, mocnej konstrukcji oraz umiejętnego cięcia. Bez regularnego formowania może szybko zająć dużą przestrzeń.

Powojnik kwitnie – zależnie od odmiany – od czerwca do września, a niektóre odmiany rozpoczynają kwitnienie już w maju. Jego korzenie powinny mieć chłodną i lekko ocienioną podstawę, podczas gdy pędy potrzebują światła. Cięcie dobiera się do grupy odmianowej.

Milin amerykański osiąga do 10 m i kwitnie od lipca do września. Wspina się za pomocą korzeni czepnych oraz wijących pędów, więc nadaje się do wysokich ogrodzeń, altan i ścian. Wymaga miejsca ciepłego, osłoniętego oraz przepuszczalnej gleby.

Akebia i aktinidia

Akebia pięciolistkowa dorasta do 6 m. Ma sztywne, palczaste liście złożone z pięciu listków oraz pachnące kwiaty pojawiające się w kwietniu i maju. Jest częściowo zimozielona, ponieważ przy temperaturze około –15°C może zrzucać liście. Najlepiej sadzić ją w miejscu słonecznym lub półcienistym, osłoniętym i umiarkowanie wilgotnym.

Aktinidia pstrolistna, znana jako małe kiwi, potrzebuje mocnej podpory, żyznej gleby i ochrony przed późnymi przymrozkami. To roślina dwupienna, dlatego do uzyskania owoców zwykle sadzi się obok siebie osobnik męski i żeński. Samopłodną odmianą jest między innymi aktinidia ostrolistna ‘Issai’.

Winobluszcz pięciolistkowy

Winobluszcz pięciolistkowy szybko porasta ogrodzenia, pergole i mury. Nie pozostaje zielony przez cały rok, lecz jesienią jego liście przybierają intensywne, szkarłatne barwy. To pnącze ma niewielkie wymagania, dobrze znosi przeciętne gleby i może rosnąć w słońcu albo półcieniu.

Jak przygotować stanowisko dla zimozielonego pnącza?

Dołek powinien mieć dwukrotnie większą szerokość i głębokość niż bryła korzeniowa. Ziemię można wymieszać z kompostem lub dobrze rozłożonym obornikiem. Pnącze sadzi się co najmniej 30–50 cm od fundamentu, ponieważ przy ścianie podłoże często jest suche i ubogie.

Po posadzeniu roślinę podlewa się obficie, a powierzchnię gleby przykrywa korą sosnową, zrębkami albo suchymi liśćmi. Warstwa ściółki o grubości około 10 cm ogranicza parowanie i chroni korzenie przed przegrzaniem latem oraz przemarznięciem zimą.

Podpora musi odpowiadać sposobowi wspinania się konkretnego gatunku. Wiciokrzewy potrzebują ażurowych kratek, pergoli lub siatek, natomiast bluszcz oraz trzmielina mogą korzystać z chropowatych powierzchni dzięki korzeniom przybyszowym. Dorosłe pnącza po deszczu lub śniegu stają się ciężkie, dlatego konstrukcja powinna mieć solidne mocowania.

Jak chronić pnącza przed suszą fizjologiczną?

Susza fizjologiczna pojawia się zimą, gdy liście tracą wodę podczas mroźnych i słonecznych dni, a zamarznięta gleba uniemożliwia korzeniom jej pobieranie. Zjawisko szczególnie zagraża młodym roślinom na południowych wystawach oraz w miejscach narażonych na wschodni wiatr.

Podlewanie podczas odwilży ogranicza ryzyko przesuszenia. Wodę kieruje się do podłoża, nie na liście. Młode wiciokrzewy, bluszcz kolchidzki i trzmielinę można osłonić białą agrowłókniną, matą słomianą albo lekkim materiałem cieniującym.

Zabiegi ochronne obejmują:

• podlewanie roślin w bezmroźne dni zimowe,
• ściółkowanie gleby warstwą około 10 cm,
• osłanianie młodych pędów przed mroźnym wiatrem,
• unikanie późnego nawożenia azotem,
• kontrolę stanu wiązań i podpór po silnych opadach.

Jak przycinać i prowadzić pnącza?

Wczesną wiosną usuwa się pędy suche, uszkodzone i przemarznięte. Wiciokrzewy dobrze znoszą cięcie odmładzające, a trzmielinę formuje się głównie po to, by ograniczyć jej ekspansję. Glicynia wymaga bardziej precyzyjnego cięcia, ponieważ zabieg wpływa na obfitość kwitnienia.

Miękkie, luźne wiązania chronią pędy przed wrzynaniem się w podpory. Z czasem łodygi grubieją, dlatego drut lub ciasny sznurek trzeba regularnie sprawdzać. Przy elewacji z ociepleniem lepiej zastosować kratkę dystansową – roślina nie styka się wtedy bezpośrednio z tynkiem, a powietrze swobodnie krąży za liśćmi.